Eurobonds: droom of nachtmerrie?

Jelmer Martens, 7 april 2020

Zuid-Europa wil graag gezamenlijke Eurobonds. Noord-Europa wil vasthouden aan de huidige schulden per land. Wat zou het eigenlijk betekenen als Europa besluit om de schulden te delen?

Als je de overheidsschulden van alle eurolanden bij elkaar optelt, kom je op een schuldratio van 88% van het bbp (bruto binnenlands product). Stel de eurozone herverdeelt de schulden zodat ieder land dezelfde schuldratio van 88% heeft. Een horrorscenario voor de een, een droom voor de ander. Het zal u niet verbazen dat Griekenland daar het meeste van profiteert: de schuldratio halveert van 181% naar 88%. De schuld daalt met EUR 172 miljard naar EUR 162 miljard.

Maar in absolute termen daalt de schuld het sterkst voor Italië: een vermindering van EUR 828 miljard naar EUR 1552 miljard. Dat laatste is dus ook 88% van het bbp, want de economie van Italië is bijna tien keer zo groot als die van Griekenland.

Nummer twee is Frankrijk (min EUR 247 miljard) en nummer drie is Spanje (min EUR 117 miljard). Verder Portugal (min EUR 70 miljard) en België (min EUR 56 miljard) en het kleine Cyprus (EUR -3 miljard). Allemaal landen met een schuldquote van circa 100% of hoger.

Dit zijn de zeven landen die voordeel hebben bij de middeling van schulden. De overige 12 van de 19 eurolanden financieren deze schuldtransitie van in totaal bijna EUR 1500 miljard. In absolute termen betaalt Duitsland het meest: EUR 870 miljard, gevolgd door Nederland met EUR 275 miljard. De twee landen betalen samen driekwart van de schuldtransitie.

Ook Oost-Europa financiert Zuid-Europa

Maar ook de drie Baltische republieken, Slowakije en Slovenië zouden meefinancieren: in totaal ruim EUR 100 miljard. Oost-Europa heeft de overheidsfinanciën namelijk nog beter op orde dan Noord-Europa. Braafste jongetje van de klas is Estland, waar de overheidsschuld slechts 8% van het bbp is. Voor Estland zou de schuldquote dus meer dan vertienvoudigen van 8% naar 88%.

Als je bovenstaande exercitie zou uitbreiden tot de hele EU-27 (exclusief VK), dan komen er acht landen bij. Eurobonds voor niet-eurolanden? Ja, de landen hebben immers de verplichting om op termijn de euro in te voeren (met uitzondering van Denemarken). Deze acht zijn allemaal landen met een lage schuldquote en die gaan meebetalen aan de schuldtransitie naar Zuid-Europa. Zodoende wordt de rekening voor Duitsland en Nederland lager. Maar de totale schuldtransitie naar Zuid-Europa zou wel hoger zijn: bijna EUR 1900 miljard. De voormalige Oostbloklanden zouden in dat geval EUR 500 miljard meefinancieren (bijvoorbeeld Polen EUR 161 miljard, Tsjechië EUR 101 miljard en Roemenië EUR 94 miljard).

Bovenstaande is een hypothetische exercitie. Eurobonds hoeven niet per definitie te leiden tot een herverdeling: het gaat ook om de lagere rente die Zuid-Europa daardoor betaalt. Maar deze berekening laat wel zien om wat voor bedragen het gaat als een land betalingsproblemen krijgt en Europa garant staat. Dan snap je ook waarom Zuid-Europa (inclusief Frankrijk en België) graag eurobonds wil en Noord-Europa liever niet.

bron debt % en bbp: Eurostat, Jaar 2018 want debt % 2019 is nog niet beschikbaar